THÔNG TIN
 
TƯ LIỆU VỀ VIỆT NAM MỚI PHÁT HIỆN TẠI TP MUNICH, CHLB ĐỨC

  Nguyễn Tiến Hữu

Khi người trong nước ai cũng tranh đua làm giàu đủ mọi cách và nhiều tài liệu quý giá trong các thư  viện “không cánh mà bay” (báo Tuổi Trẻ) thì việc phát hiện những tư liệu về văn hóa lịch sử Việt Nam ở nước ngoài rất cần thiết cho việc nghiên cứu. Biết được nơi tàng trữ các tư liệu quý ở nước ngoài, người làm văn hóa yên tâm vì người nước ngoài làm việc nghiêm túc hơn mình trong việc bảo quản tài sản văn hóa, mặc dầu những tư liệu ấy không dính líu đến quê hương họ.

Sau đây tôi xin giới thiệu một số tư liệu khá quý hiếm mà tôi vừa phát hiện tại Đức.

Nói đến các nguồn tư liệu liên quan đến văn hóa, lịch sử  Việt Nam và Đông Dương cũ người ta chỉ nghĩ đến các Trung tâm, các kho lưu trữ tại các thành phố lớn nước Pháp như tại Paris với kho lưu trữ Quốc gia (LTQG); tại TP. Aix-en Provence, miền nam nước Pháp với “Trung tâm lưu trữ Hải Ngoại” (CAOM - Centre d’Archives d’Outre Mer); tại TP. Marseilles với Viện Nghiên Cứu Đông Nam Á (Institut de Recherches sur le Sud-Est-Asiatique – IRSEA); tại các nơi khác như TP. Lyon, quận  Youne, quận Aude… Đây là những nơi tham khảo lý tưởng cho các nhà nghiên cứu giỏi tiếng Pháp. Nhưng các quốc gia thuộc Đức ngữ (CHLB Đức, Áo, Thụy Sĩ, Lichtenstein, miền Đông nước Pháp, Hà Lan…) cũng không thua kém nước Pháp trong mặt lưu trữ các nguồn tư liệu về Việt Nam . Nếu nước Pháp, vốn đã cai trị nước ta gần 100 năm, chú trọng nhiều về tư liệu chính trị, quân sự, kinh tế, thì tư liệu tại các nước thuộc Đức ngữ lại phong phú hơn về mặt văn hóa, tôn giáo, phong tục tập quán, ngôn ngữ. Ít người biết rằng chiếc trống đồng Đông Sơn quý nhất, đẹp nhất, lớn nhất lại không nằm ở Pháp mà ở Áo (Trống Đồng Type Heger tại Bảo tàng Thành Phố Vienne, Áo), hay các học giả nổi tiếng đã từng nghiên  cứu văn hóa Việt nam như  học giả người Áo Heine-Geldern (nghiên cứu trống đồng Đông Sơn), nhà ngôn ngữ học người Áo W. Schmidt (nghiên cứu nguồn gốc tiếng Việt)…

Trong hướng đi tìm nguồn tư liệu về văn hóa lịch sử Việt Nam, tôi xin giới thiệu một số tư liệu mới phát hiện tại kho Lưu Trữ Quốc Gia tại Thành Phố Munich (Munchen) thủ phủ Bang Bayern, miền nam Tây Đức. Tại Thành Phố Munich có hai nhóm tài liệu rất quý hiếm:

 

I)       Tại Thư viện Quốc gia của Bang Bayern (Bayerische Staatsbibliothek) có một bản Nôm cuốn Kim Vân Kiều của cụ Nguyễn Du (“Nguyen Du Munchen”). Đây là một bản gốc, rất quí giá. Theo phân tích thư tịch, bản Kiều Nôm này là bản gốc duy nhất, mà Thư viện đã sưu tập được. Trên phiếu tham khảo có ghi bằng Đức ngữ “cấm chụp phóng ảnh. Chỉ được tra cứu ở phòng đọc sách. Chỉ có thể in lại qua dịch vụ vi phim nhanh hoặc thông qua phòng chụp ảnh”. Bên cạnh các bản Kiều Nôm khác in năm 1871 hiện tàng trữ tại Thư viện Trường Ngôn Ngữ Đông Phương tại Paris, bản Kiều Nôm chép tay năm 1894 hiện tàng trữ  tại Thư viện Anh ở London, thì có lẽ bản Kiều Nôm tại Munich này thuộc loại rất quý hiếm, nhất là khi sách Hán Nôm của nước ta hiện nay còn lưu trữ ở ngoại quốc không nhiều và ở trong nước thì nạn trộm cắp hiện nay đang hoành hành (ví dụ: vụ trộm sách vừa mới đây tại Thư viện của Viện Khoa học Xã hội tại Thành Phố Hồ Chí Minh ) làm cho người dân nghĩ rằng việc bảo tồn gia tài văn hóa cha ông kém phần nghiêm túc.

 

II)  Loại tư liệu nhóm thứ hai là những bức thư viết tay về văn hoá, lịch sử, tôn giáo, phong tục tập quán Việt Nam (Đàng Ngoài – Đàng Trong) vào những năm 1663 đến 1759 của người châu Âu (Đức, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha …) đã sống và công tác lâu năm tại Việt Nam hoặc các nước châu Á.

 

 

 

Nổi tiếng nhất là Lm. Alexandre de Rhodes. Các tư liệu này hiện được tàng trữ tại kho Lưu Trữ Chính Quốc gia (Bayerische Hauptstaatsarchiv), toạ lạc tại đường Arcisstr.12 ở TP. Munich, được viết bằng tay, bằng các tiếng Ý, La tinh, Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha … Các thư này đều mang chung một ký hiệu: Bay HSTA Ab. 1 Jesuitica số…

1)          Thư của Lm. Alexandre de Rhodes viết ngày 30.5.1659. Ký hiệu: Jesuitica No.607, 2 trang, khổ DIN A4, tiếng La tinh. Nội dung: Đàng Ngoài – Tonkinum.

2)          Thư của Pietro Marquez viết ngày 20.6.1663 gồm 32 trang, tiếng Ý, khổ DIN A4. Ký hiệu: Jesuitica No.607A. Nội dung: Hội An. Đàng Ngoài, Đàng Trong, Phật giáo, lễ hội đền, hội chùa.

3)          Thư của Pietro Marquez viết cùng năm 1663 gồm 37 trang. Ký hiệu: Jesuitica No.607B, tiếng Ý, gửi cho Paulo Oliva.

4)          Thư của Lm. Onophrius Bhrgin, người Bồ Đào Nha với tên Onophre Borges viết ngày 24.10.1659, 1 trang, tiếng La tinh. Ký hiệu: Jesuitica No.607. Viết về Đàng Ngoài.

5)          Thư của Giampaolo Gozani, viết ngày 24.12.1725, từ Quảng Đông, 2 trang, tiếng Ý. Ký hiệu: Jesuitica No.590. Nội dung: Đàng Ngoài.

6)          Thư của J. B. Maldonado, viết ngày 20.12.1671, 1 trang, tiếng La tinh. Ký hiệu: Jesuitica No.591. Viết về Indochina và Campuchia.

7)          Thư của F. X. Mittermaier, người Đức, viết ngày 21.8.1714 và một thư viết ngày 21.1.1715. Tác giả đã sống lâu năm tại Đông Dương, Nhật, Trung Quốc. Cả hai thư có ký hiệu: Jesuitica No.595. Nội dung: Đàng Ngoài, Đàng Trong.

8)          Thư  của Joseph Ridler, người Đức, 1 thư viết ngày 26.12.1719. Ký hiệu: Jesuitica No.590 và một thư viết ngày 18.7.1714. Ký hiệu: Jesuitica No.595.

9)          Thư  của Carlo da Rocca, viết ngày 15.5.1664, 2 trang, tiếng La tinh. Ký hiệu: Jusuitica No.607. Thư gửi cho Bartholomeus Besco.

10)      Thư của Josephe Zanzini, viết năm 1664, 12 trang, tiếng La tinh. Ký hiệu: Jusuitica No.589. Viết về Đàng Trong.  Tài liệu này đã được dịch ra tiếng Đức năm 1668, hiện tàng trữ tại Thư viện Đại học Quốc gia Munich, ký hiệu H.Eccl.961.

11)      Thư của Sebastian Zwerger SJ., người Đức, viết ngày 9.6.1759. Ký hiệu: Jusuitica No.607. Thư này được viết từ  Siam (Thailand).

12)      Thư của Joseph Kayser, người Đức, viết ngày 15.1.1740 từ  Goa. Ký hiệu: Jesuitica No.595. Nội dung: xứ  Đàng Ngoài và Goa.

13)      Thư của Michael Boym SJ., người Đức, viết tháng 11 năm 1658, tiếng La tinh. Nội dung: về cuộc hành trình từ Ấn Độ đến Đàng Ngoài. Ký hiệu: Jesuitica No.607.

14)      Thư của Balthasar Miller, viết ngày 5.9.1723 (đến Trung Quốc từ năm 1718) nói về xứ Đàng Ngoài. Ký hiệu: Jesuitica No.590.

 

Tổng cộng các thư này có 93 trang khổ DIN A4 (19 x 27cm), hiện tôi đã chụp phóng ảnh và lưu trữ  tại thư viện Nguyễn Tiến Hữu.

 

                                                                                       Munich 1.2017

  •   Nguồn: vanhoanghean, 0. 5. 2017
  • font size giảm kích thước chữ tăng kích thước chữ
 

Các bài khác:
· BÍ ẨN QUỐC GIA KHÓ XIN THỊ THỰC NHẤT THẾ GIỚI
· NGƯỜI SÀI GÒN VÀ BÙNG BINH QUÁCH THỊ TRANG
· ĐẤT VÀ NGƯỜI PHÚ NHẬN - XƯA NAY VẪN CÒN ĐÂY
· LƯU VẾT THUỞ NGUYÊN SINH DÂN TỘC VIỆT? "Ở LỖ" VÀ "Ở LỔ"
· MA TRÀNH NƠI NGÔI MỘ BÀ TỔ MỐI
· VẤN NẠN CÁC TẠP CHÍ KHOA HỌC NGỤY TẠO
· CON NGƯỜI TRONG BẢN SẮC DÂN TỘC CỦA VĂN HÓA VIỆT NAM
· THÁC NƯỚC ĐÓNG BĂNG ĐẸP MÊ HỒN TẠI CROATIA
· CHỦ NGHĨA DÂN TÚY TRONG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ HIỆN NAY
· CÓ NGƯỜI BIẾT "CHỮ CỦA NGƯỜI GIAO CHỈ"
· 12 ĐIỂM NHẤN VỀ TRỐNG ĐỒNG ĐÔNG SƠN
· CHIÊM NGƯỠNG VATICAN - NƠI CẤT GIỮ KHO BÁU CỦA NHÂN LOẠI
· CÁCH XƯNG HÔ THỨ BẬC TRONG GIA TỘC, XÃ HỘI THỜI XƯA
· XEM ẢNH HẦU ĐỒNG CỦA NGUYỄN Á
· SÁCH VỀ THÁI SƯ LÊ VĂN THỊNH - NHỮNG SAI SÓT KHÔNG ĐÁNG CÓ
· HOÀNG ĐẾ MINH MẠNG
· ĐI BƠI Ở NHỮNG HỒ NƯỚC ĐẸP NHẤT THẾ GIỚI
· 50 NĂM NGÀY HÒA THƯỢNG THÍCH QUẢNG ĐỨC TỰ THIÊU (11/3/1963-11/3/2013)
· NHỮNG TÀ ÁO DÀI TRÊN MẶT TRẬN NGOẠI GIAO
· VUA GIA LONG VÀ NGƯỜI PHÁP: XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI

 

  
Gia đình Bích Khê