THÔNG TIN
 
THẦY TRUẬT TÌM MỘ HỒ QUÝ LY

                                                                                                                            thanh thảo 

 (Ảnh: thầy Truật tại Trung Hoa)

Thày Đỗ Đình Truật là thày chủ nhiệm chúng tôi năm lớp 2 và lớp 3 ở Khu học xá Nam Ninh-Quảng Tây-Trung Quốc, khoảng 1956-1957. Sau bao nhiêu xa cách, thì vào năm 1995, tôi lại được gặp thày Truật khi thày về Quảng Ngãi khảo sát và khai quật địa đạo Đám Toái-Bình Châu-Bình Sơn-nơi giặc Mỹ đặt chất nổ tàn sát gần 100 thương bệnh binh quân Giải phóng tại một trạm xá dã chiến và vùi chôn họ trong địa đạo này gần 30 năm. Trong cuộc hội ngộ thày trò vui và cảm động, khi nhắc những kỷ niệm thời đi học bên Khu học xá, tôi đã nói đùa với thày Truật là dạo đó thày dạy chúng tôi chủ yếu bằng…roi chứ không bằng chữ. Chúng tôi thuở đó là một lũ trẻ con nghịch ngợm, vừa học vừa…phá, nên thày Truật “yêu cho roi cho vọt” cũng là phải lẽ. Thày Truật đã cười rất vui khi nghe tôi nhắc kỷ niệm này. Sau những năm học bên Trung Quốc, thỉnh thoảng gặp bạn bè cùng lớp, tôi vẫn nghe các bạn thì thầm rằng dạo đó thày Truật chủ nhiệm lớp chúng tôi là để làm một việc hệ trọng gì đó, chứ không hẳn là việc “gõ đầu trẻ”. Bây giờ, khi được đọc loạt bài của Giao Hưởng trên báo Thanh Niên: “ Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly” tôi mới vỡ lẽ: hoá ra, ngay từ những năm 1956-1957 ấy, khi làm chủ nhiệm lớp trẻ con chúng tôi, thày Truật đã âm thầm nghĩ về một hành trình vô cùng cam go và phức tạp cho mình là tìm bằng được ngôi mộ ngay trên đất Trung Quốc của vị Vua Việt Nam yêu nước Hồ Quý Ly, người không chỉ nổi tiếng là một vị Vua canh tân với rất nhiều chính sách mới mẻ cho quốc gia, mà còn là vị Vua kiên quyết chống xâm lược, dù cuộc kháng chiến của ông và quần thần đã thất bại, bản thân ông và các con bị giặc Minh bắt đày sang Trung Quốc và chịu bỏ thân ở đâu đó nơi xứ người. Cuộc đời, những quyết sách canh tân, lòng yêu nước và cuộc kháng chiến dang dở của Hồ Quý Ly là một trang bi kịch trong lịch sử Việt Nam. Bi kịch nhưng oai hùng. Bi thương nhưng lẫm liệt. Tìm mộ một vị Vua Việt yêu nước như thế ngay trên đất Trung Hoa là việc khó hơn mò kim đáy bể. Nếu thày Truật chúng tôi định tìm mộ vua Lê Chiêu Thống, có lẽ mọi việc sẽ dễ dàng hơn. Nhưng nhà khảo cổ Đỗ Đình Truật, kết hợp với bậc thày nho học Trần Văn Giáp, đã quyết tìm cho được mộ Hồ Quý Ly. Địa danh Lão Hổ Sơn mà cuối cùng thày Truật đã chấm, theo tôi, là một định danh đúng. Ngay cái tên Lão Hổ Sơn đã có gì như phảng phất liên hệ với Hồ Quý Ly-một “con hổ già” bất khuất nhưng bất lực trong sự nghiệp giữ nước. Giữa mênh mông một bãi tha ma cổ với bao nhiêu ngôi mộ vô danh không bi ký mà cố tìm cho ra mộ Hồ Quý Ly, quả thật không dễ. Nếu hồi năm 2004 ấy, thày Truật cùng đi với một nhà ngoại cảm người Việt thật giỏi và có tấm lòng yêu nước, thì cơ may sẽ nhiều hơn. Trong cuộc truy tìm đầy mơ hồ này, thì sự dẫn dắt của tâm linh là vô cùng quan trọng. Thày Truật là người hiền và rất có tâm, có lòng yêu nước, thày đã có những giấc mơ điềm báo như một định hướng, nhưng vẫn rất cần một nhà ngoại cảm để định vị. Chính sự thôi thúc của tinh thần và tâm linh đã đưa thày Truật qua bao nhiêu năm tháng miệt mài, ăn chịu vì một mục đích. Không dễ để có một nhà khảo cổ như thế. Nhưng nếu tìm được mộ Hồ Quý Ly là cái đích cuối cùng trên thực địa, thì chính hành trình tìm mộ cam go và cao cả kia là cái đích về lòng yêu nước, về sự minh chứng cho lòng biết ơn được truyền từ thế hệ này tới thế hệ khác trong cộng đồng người Việt. Hồ Quý Ly được các thế hệ người Việt hôm nay biết ơn và tôn vinh, vì chính ông là người yêu nước, chứ không phải vì ông là Vua. Vua mà không yêu nước, thậm chí Vua mà bán nước, thì còn ai nhớ nữa, ai tìm nữa cho mất công! Thày Truật họ Đỗ chứ không phải họ Hồ, vì thế đây không phải hành trình tìm mộ tổ tiên dòng họ mình, mà tìm mộ tổ tiên yêu nước của dòng họ người Việt lưu lạc và chết trên xứ người. Điều ấy khiến chúng ta xúc động bao nhiêu! Kính mong thày Đỗ Đình Truật mạnh khoẻ chân cứng đá mềm để có thể tiếp tục hành trình yêu nước của mình. Bản thân cuộc hành trình đã đầy ý nghĩa, dù đích tới còn rất mơ hồ.  

 

Các bài khác:
· NGƯỜI ĐƯỢC QUÂN ĐỘI TRUNG HOA PHONG THẦN
· HÀNH TRÌNH TÌM MỘ HỒ QUÝ LY
· 'NOBEL TOÁN HỌC' GỌI TÊN NGÔ BẢO CHÂU
· NHỮNG PHẨM CHẤT LÀM NÊN NHÀ LÃNH ĐẠO
· BÁC HỒ QUA LỜI KỂ CỦA NHÀ GIÁO HỒ MỘ LA
· SIÊU XE, SIÊU LỆ VÀ TIẾNG THỞ DÀI BUỒN
· MẠNG TRUNG QUỐC DỰ ĐOÁN NGÔ BẢO CHÂU ĐẠT GIẢI FIEDLS
· CHUYỆN MỘT ÔNG BỘ TRƯỞNG VÀ THƯ NGỎ CỦA ÔNG TÔ
· GEORGE EVANS - 1 LINH HỒN PHIÊU DẠT
· KHÔNG CHỈ LÀ CHUYỆN CỦA 2 NGƯỜI LÍNH
· HOÀNG THÀNH THĂNG LONG CHÍNH THỨC TRỞ THÀNH DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI
· NHỮNG BỨC THƯ THÁNG 7
· NHỮNG LINH HỒN PHIÊU DẠT (Kỳ cuối)
· VỊ DANH Y MỘT LÒNG HƯỚNG VỀ ĐẤT NƯỚC
· SỬ LIỆU MỚI VỀ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO CỦA VIỆT NAM
· HÀNH TRÌNH TÌM LIỆT SĨ LƯƠNG XUÂN TÁCH
· 'LIỆT SĨ' ĐỘT NGỘT TRỞ VỀ SAU GẦN 30 NĂM MẤT TÍCH
· NHỮNG LINH HỒN PHIÊU DẠT (Kỳ 4 đến Kỳ 7)
· BẮT ĐẦU TỪ MỘT DÒNG SÔNG
· HƯNG ĐẠO VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN VỊ THÁNH TƯỚNG HIỀN MINH TRIỀU TRẦN

 

  
Gia đình Bích Khê