THÔNG TIN
 
BTA VÀ HÀNH TRÌNH TÌM ĐỒNG THUẬN NỘI BỘ VIỆT NAM

                                                         Phương Loan

Giải trình và giải thích

Đổi mới nhận thức là cả một quá trình, không phải cứ nói đổi là đổi được. Hành trình 5 năm đàm phán cũng là hành trình từng bước Việt Nam thay đổi nhận thức cho kịp thời đại, dưới sự tác động của nhiều phía để điều chỉnh và quyết định đi đến kí kết. Đó cũng là quá trình Việt Nam nỗ lực tìm sự đồng thuận nội bộ, vượt qua những rào cản về tâm lý, về nhận thức, để đi đến kí kết BTA với Mỹ.

Không dễ dàng thuyết phục để mọi người chấp nhận một thực tế là có một loạt những quy định, chính sách, quy phạm trong hệ thống luật pháp hiện hành của ta trái với những quy định hiện hành của luật chơi quốc tế, cần sớm phải bãi bỏ để cải thiện, làm trong sạch môi trường đầu tư như cơ chế hai giá, yêu cầu về cân đối xuất nhập, yêu cầu xuất khẩu sản phẩm liên doanh đầu tư, yêu cầu về nội địa hóa, yêu cầu gắn đầu tư với nguồn nguyên liệu trong nước...

Và càng khó hơn để thuyết phục mọi người chấp nhận chơi với cựu thù, theo luật chơi vốn được ta mặc định là của chủ nghĩa tư bản.

Học để tin người Mỹ, ông Lương và những nhà đàm phán Việt Nam còn phải lo làm sao cho người Việt Nam cũng tin người Mỹ, tin vào BTA...

Ra khỏi cuộc chiến đã lâu, nhưng không ít người vẫn mang tâm lý cảnh giác và cách tư duy thời chiến. Trong đầu nhiều người, vẫn chỉ có chữ chiến tranh, chữ chống đế quốc, chữ âm mưu, "diễn biến hòa bình và chống diễn biến hòa bình..."

Ảnh do nhân vật cung cấp.
"Tiếp nhận cái mới để chấp nhận nó không dễ", ông Lương chiêm nghiệm.

Ông Lương nhớ lại, vào thời điểm ấy, có người nói: "Kí BTA theo nguyên tắc của WTO tức là ta tham gia vào quá trình toàn cầu hóa. Ta phải xem lại tính giai cấp của cuộc toàn cầu hóa hôm nay, do tư sản lãnh đạo. Đã là tư sản lãnh đạo thì chỉ mang lại lợi ích cho giai cấp tư sản mà thôi. Những dân tộc kém phát triển sẽ ngày càng nghèo đói, hố ngăn cách giàu nghèo ngày càng rộng ra. Phải chăng chúng ta nên chờ một cuộc toàn cầu hóa mới do giai cấp vô sản lãnh đạo rồi mới tham gia?".

Và cuộc họp nào, người ta cũng bê câu đó để giảng dạy ông. Thế nhưng, Việt Nam sẽ chờ đến bao giờ? Khi nào sẽ có một cuộc toàn cầu hóa do giai cấp vô sản lãnh đạo? Trong khi đó, Việt Nam quá nghèo, còn sức đâu để chờ với đợi được nữa...

Người khác lại bảo, chủ nghĩa tư bản gắn với hàng và tiền. Kí BTA, ta để cho hàng và tiền của Mỹ vào Việt Nam, tức là để tư bản vào kinh doanh hàng và tiền. Không nắm giữ được hàng và tiền, Việt Nam không thể xây dựng chủ nghĩa xã hội, do đó, dứt khoát không để cho tư bản vào Việt Nam kinh doanh hàng và tiền.

Có người còn nói, "hôm nay cả thế giới là một thị trường, không cho vào kinh doanh hàng và tiền, thì họ vào làm gì và ai chơi với ta?"

Lại có người nghi ngờ: Nước Mỹ giàu, mạnh. Hàng Mỹ nhiều, tốt. Mở cửa Việt Nam cho hàng Mỹ vào, chỉ cần một tuần, thậm chí chưa đến, nền kinh tế Việt Nam sẽ đổ vỡ tan tành...

Thế nhưng, chúng ta quên mất một điều, hàng Mỹ là các sản phẩm công nghệ, giá cả đắt đỏ, người Việt Nam nghèo, sức mấy mà mua. Kinh tế Việt Nam lúc đó chưa đầy 30 tỷ USD thu nhập quốc dân, có gì thành tấm thành món đâu mà đổ vỡ?! Trong khi đó, kết quả nhãn tiền sẽ là xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ sẽ tăng, hàng Việt Nam sẽ thâm nhập được vào thị trường khó chơi là Mỹ, từ đó chơi với thế giới...

Hôm nay, tình hình thực hiện BTA  sau 10 năm qua đã giúp những người từng lo lắng vơi bớt nhiều phần nỗi lo.

Người khác thì lo, cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tức là ta tự mình bó tay mình. Xưa tới nay, nước nghèo đang phát triển đều phải sử dụng phát minh của người khác để phát triển kinh tế. Cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, Việt Nam lấy tiền đâu để mua phát minh, sáng chế?

Đoàn đàm phán Việt Nam nghĩ khác. Với người Mỹ, quyền sở hữu trí tuệ là tiền, là lợi ích quốc gia, lợi ích DN, Mỹ sẽ quyết ép để giữ cho bằng được. Trong khi đó, với Việt Nam, nếu không cam kết bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, sẽ không có BTA, và cũng sẽ không khuyến khích được sự sáng tạo trong nước. "Một xã hội không biết tôn trọng sản phẩm của trí tuệ, thì trí tuệ của xã hội ấy cũng không thể phát triển".

Có thể nói, tự mình nghiên cứu để vỡ vạc, hiểu về WTO, về Mỹ, về những cam kết BTA, ông Nguyễn Đình Lương và các cộng sự còn nhọc nhằn hơn trong việc "giải thích và giải trình" để tạo sự đồng thuận trong nước. Bởi "với đối tác Mỹ, tôi là người ngang hàng, là người đại diện của quốc gia, còn với trong nước, tôi là người chấp hành mệnh lệnh, không được sự đồng thuận, làm sao tôi chấp hành?".

"Các nước đều kí BTA với Mỹ, đều chơi với Mỹ để phát triển, hà cớ gì Việt Nam lại không?", điều tâm niệm đó khiến ông vững tin trong hành trình thuyết phục của mình. "Không hội nhập, phá vỡ những cản trở này, nhất là các luật lệ, chính sách đã cũ, lạc hậu, cứ mãi "xin - cho"  thì đất nước này cứ mãi quằn quại trong sự trì trệ và nghèo đói".

Rất nhiều những tài liệu nghiên cứu, phân tích, mổ xẻ về tình hình thế giới, vai trò của Mỹ trong nền kinh tế thế giới và các tổ chức quốc tế, về cuộc chơi của Mỹ với các nước, về lợi ích của Việt Nam trong cuộc chơi đó... đã được đưa ra.

Rất nhiều những cuộc hội thảo, thuyết trình, những phiên giải trình đã được tổ chức, để giải đáp cho hết những câu hỏi, gỡ rối cho hết để tìm sự hiểu biết chung và đồng thuận nội bộ.

Ông Daniel Price, và bà Virginia Foote.

Để Việt Nam hiểu và tự quyết định

Cùng với nỗ lực thuyết phục, giải trình của đoàn đàm phán Việt Nam, những đối tác Mỹ cũng chung tay xây dựng sự đồng thuận nội bộ của Việt Nam.

"Thể chế của Mỹ khác, chúng tôi không cần có sự đồng thuận, có thể tiến lên trong khi vẫn có những người không muốn bình thường hóa với Việt Nam, không muốn có BTA", bà Virginia Foote nói.

Ngay từ những ngày đầu, bà Virginia Foote đã đưa các chuyên gia Mỹ đến Việt Nam, để "nói cho Việt Nam nghe" về nước Mỹ, về luật chơi của WTO và việc áp dụng chúng ở các nước.

"Sau rất nhiều đối thoại, thảo luận, một số thỏa hiệp của phía Mỹ, phía Việt Nam tin chúng tôi hơn, và có thể khiến Việt Nam đánh giá hiệp định sẽ làm mạnh hơn, chứ không yếu đi nền kinh tế", ông Joe Damond nói.

Những người như bà Virginia Foote, ông Daniel Price - "người thầy về WTO cho Việt Nam"... đã làm ngoại giao con thoi, giúp người Việt Nam hiểu yêu cầu của Mỹ, từ đó quyết định điều gì tốt nhất cho Việt Nam.

"Thực ra, thời đại thay đổi buộc mình phải thay đổi, không thể bám riết cái của mình đã rất cũ", ông Lương chiêm nghiệm. "Và thay đổi cũng cần thời gian".

Đã có lúc, Việt Nam chưa thực tin, chưa thực hiểu, nên ngay khi tưởng hai bên chỉ còn chờ phút kí, tất cả khựng lại, không một lời giải thích, để rồi một năm sau, mới đi đến thỏa thuận cuối cùng, kí kết trên những kết quả có thể đạt được trước đó một năm.

  • Bài 4: BTA và cơ hội bị bỏ lỡ
  • Nguồn: Vietnam.net

 

Các bài khác:
· BTA VÀ HÀNH TRÌNH VIỆT - MỸ: HỌC CÁCH TIN NHAU
· ÔNG HOÀNG TÙNG VÀ NHỮNG NỖI DAU CỦA HỒ CHÍ MINH
· ĐÀM PHÁN VIỆT - MỸ: CHUYỆN BÂY GIỜ MỚI KỂ (kỳ 1)
· TÌNH MẪU TỬ LẠ KỲ CỦA SÓC ĐỎ
· NGƯỜI TẶNG TÀI SẢN THỪA KẾ CHO VIỆT CỘNG
· HOA SEN - BIỂU TƯỢNG SỨC SỐNG MÃNH LIỆT CỦA DÂN TỘC VIỆT
· NGUYỄN VĂN LINH-NGƯỜI CỘNG SẢN MẪU MỰC, SÁNG TẠO
· CẤY ĐÀN BẦU- BIỂU TƯỢNG ĐỘC ĐÁO CỦA DÂN TỘC VÀ TÂM HỒN VIỆT
· DÒNG HỌ LÝ HÀN QUỐC NHẬP TỊCH VIỆT NAM
· BIỂU TƯỢNG VIỆT NAM - RỒNG ẢO HAY TRÂU THẬT?
· HÀN QUỐC VÀ BÀI HỌC GỬI CHO VIỆT NAM
· ĐÃ ĐẾN LÚC CHÂU Á PHẢI VIẾT LẠI CHỦ NGHĨA TƯ BẢN
· HÃNG TRUYỀN HÌNH NHẬT NDN VÀ VỤ XÌ CĂNG ĐAN PCI
· MUA 'BẰNG CẤP' XUYÊN QUỐC GIA VÀ LỜI... CƠ CHẾ
· CHUYỆN NỎ THẦN GIẢ VÀ BẰNG TIẾN SĨ DỎM
· CHUYỆN THÚ VỊ VỀ LỄ HỘI BẮT HỔ Ở THUNG LŨNG LÒN BON
· HÃNG TRUYỀN HÌNH NHẬT NDN VỚI NHÃ NHẠC CUNG ĐÌNH HUẾ
· HÃNG TRUYỀN HÌNH NDN VÀ PHIM TÀI LIỆU VỀ ĐIỆN BIÊN PHỦ
· HỒ CHÍ MINH VÀ HÃNG TRUYỀN HÌNH NHẬT BẢN NDN
· HÃNG TIN CỦA NHẬT NDN VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ Ở VIỆT NAM

 

  
Gia đình Bích Khê