DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
VĂN NGHỆ VÀ SỰ KIỆN

 

                                                        - MAI BÁ ẤN

 

Phục vụ Đại hội Hội VHNT Quảng Ngãi lần thứ V, ấn bản Tạp chí Sông Trà lần này bao gồm các sự kiện lớn của dân tộc trong cả 3 tháng (từ tháng 7 đến tháng 9 năm 2018).

1. “Uống nước nhớ nguồn” là một truyền thống tốt đẹp và lâu đời của dân tộc ta - một dân tộc lấy cái nghĩa, cái tình làm thước đo đạo đức. Tháng Bảy là tháng tri ân của những người Việt Nam hôm nay đối với thế hệ cách mạng cha anh đã chiến đấu hi sinh trong các cuộc kháng chiến gian khổ, trường kỳ vì độc lập, tư do của Tổ quốc. Ngày 27 tháng 7 hàng năm, nhắc nhớ chúng ta những máu xương của cha anh đã đổ xuống đất này để bảo vệ toàn vẹn non sông gấm vóc. Nói về sự hy sinh, lòng dũng cảm, các tác phẩm văn học nghệ thuật Việt Nam đều phản ánh bằng những tình cảm chân thành và sự rung động thẩm mỹ tinh tế của người nghệ sĩ - mà thật ra trong các cuộc chiến tranh vệ quốc ấy, không ít những văn nghệ sĩ đồng thời là chiến sĩ đã trực tiếp chiến đấu, hi sinh suốt cả cuộc đời mình. Đó là những Trần Đăng, Nam Cao, Hoàng Việt, Lê Anh Xuân, Nguyễn Thi, Dương Thị Xuân Quý, Chu Cẩm Phong… Tất cả họ bước vào cuộc chiến tranh với quan điểm cầm súng trước khi cầm bút và đã hi sinh trong tư thế của người chiến sĩ. Tác phẩm của họ để lại cho đời sau chính là máu lệ chan hòa trên từng trang viết. Cũng thật vô tình nhưng vô cùng ý nghĩa khi tháng Bảy Dương lịch là tháng tri ân các anh hùng liệt sĩ thì tháng Bảy Âm lịch cũng là tháng của Ngày Báo hiếu Lễ Vu Lan trong truyền thống Phật giáo Việt Nam. Những ngày này, tất cả mọi người con đều tịnh lòng nghĩ về công đức dưỡng nuôi của đấng sinh thành. Hạnh “Hiếu” là hạnh được đạo Phật đặt lên hàng đầu. Việc tu đầu tiên của con người khi đến với Phật phải là việc Hiếu. Đạo thờ Mẫu Tam phủ của nước ta đã chính thức được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Như vậy từ trong cội nguồn văn hóa Việt kết hợp với tín ngưỡng Phật giáo cùng truyền thống “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, Mẹ luôn là biểu tượng của tình thương yêu, đức bao dung, lòng biết ơn. Và chính vì thế, xưa nay, đối với người Việt Nam, Tổ quốc chính là người Mẹ hiền. Thảo nào giờ phút hai nhân vật chiến sĩ - liệt sĩ trong Trường ca “Bài ca chim Chơ rao” của nhà thơ Thu Bồn khi bước ra pháp trường thực dân đã nghĩ rất nhiều về Mẹ. Đây là lời của Y Rin: Mẹ ơi! Con vẫn sống giữa lòng đất nước/ Trời nắng thiêu nghe rìu mẹ chém cây/ Chiếc rìu cùn như đời mẹ cực/ Đã cho con bao bát cơm đầy. Còn đây là lời của chiến sĩ Hùng: May tấm áo chờ anh về mặc/ Ôi người mẹ trọn đời kim chỉ vá may/ Vá tấm áo như vá đời mẹ khổ/ Từ buổi con đi bấm đốt từng ngày… Ơi! Tổ quốc - Mẹ  hiền và những người con liệt sĩ anh hùng, muôn đời là nguồn cảm hứng bất tận của văn nghệ sĩ Việt Nam.

2. Tháng Tám và tháng Chín đến nhắc nhớ ngay đến những ngày cách mạng sục sôi, khởi nghĩa giành chính quyền để ra đời nước Việt Nam độc lập với Bản Tuyên ngôn bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Đây là thành quả của các phong trào yêu nước chống Pháp nối tiếp nhau từ sau ngày thực dân Pháp nổ đại bác tấn công vào cửa biển Đà Nẵng; là thành quả của máu xương của cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh (1930 - 1931) - được xem như cuộc diễn tập cách mạng đầu tiên dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; là thành quả đấu tranh của cao trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1936-1939) - cuộc diễn tập thứ hai; và cuối cùng là thành quả của cao trào Cách mạng tháng Tám 1945. Trước Cách mạng tháng Tám 1945, văn học nghệ thuật Việt Nam tồn tại nhiều dòng, nhiều trào lưu đại diện cho nhiều giai cấp khác nhau. Cách mạng tháng Tám đã hòa họ vào làm một cùng sự hồi sinh của non sông đất nước, để rồi sau đó không lâu, họ cùng nhau rời Thủ đô tiến về chiến khu làm cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp với thắng lợi Điện Biên Phủ lẫy lừng. Sức chinh phục của cách mạng chính là ở đó, sức cuốn hút của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chính là ở đó. Khi ra đi tìm đường cứu nước để bắt gặp Luận cương Lênin, Người đã mừng phát khóc: Bác reo lên một mình như nói cùng dân tộc/ Tự do là đây, hạnh phúc đây rồi/ Hình của Đảng lồng trong hình của Nước/ Phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười (Chế Lan Viên). Đến Thu này, đứng giữa Ba Đình lộng gió, Người đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập hùng hồn khẳng định cùng nhân loại mà chứa chan hồn dân tộc - một dân tộc đã trải qua một trăm năm nô lệ thực dân “rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Nguyễn Đình Thi): Người đọc Tuyên ngôn... Rồi chợt hỏi:/ "Đồng bào nghe tôi nói rõ không?"/ Ôi câu hỏi, hơn một lời kêu gọi/ Rất đơn sơ mà ấm bao lòng!/ Cả muôn triệu một lời đáp: "Có!"/ Như Trường Sơn say gió Biển Đông/ Vâng Bác nói, chúng con nghe rõ/ Mỗi tiếng Người mang nặng núi sông./ Trời bỗng xanh hơn, nắng chói lòa/ Ta nhìn lên Bác, Bác nhìn ta/ Bốn phương chắc cũng nhìn ta đó/ Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa! (Tố Hữu). Năm nay, chúng ta kỷ niệm 73 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2 tháng 9, con cháu nguyện ghi khắc trong lòng chân lý muôn đời “Không có gì quý hơn độc lập, tư do” của Bác; sẵn sàng hiến máu xương để giữ trọn nước non.

3. Riêng đối với giới văn nghệ sĩ Quảng Ngãi, tháng 9 năm nay sẽ diễn ra một sự kiện lớn, đó là Đại hội Hội Văn học Nghệ thuật lần thứ V (nhiệm kỳ  2018-2023). Năm năm qua, đời sống văn học nghệ thuật Quảng Ngãi đã có nhiều chuyển biến tích cực, luôn đồng hành cùng dân tộc, quê hương. Chưa bàn đến vấn đề chất lượng, nhìn vào số lượng tác phẩm đã xuất bản trong 5 năm qua cũng đã cho thấy bước phát triển vượt bậc trong đời sống văn học nghệ thuật tỉnh nhà. Có thể nói, đây là nhiệm kỳ có số lượng tác phẩm được xuất bản nhiều nhất và cũng được tổ chức triễn lãm, giới thiệu nhiều nhất so với các nhiệm kỳ qua, kể cả văn học, âm nhạc, hội hoa, điêu khắc, nhiếp ảnh, sân khấu… Về chất lượng thì đây cũng là giai đoạn mà các sáng tác của văn nghệ sĩ Quảng Ngãi đạt nhiều giải thưởng cao nhất kể từ Trung ương đến khu vực, đặc biệt là trong lĩnh vực văn học, âm nhạc, nhiếp ảnh và điêu khắc. Tất cả những thành tựu đó sẽ được các Chi hội điểm lại trong các bài viết chuyên đề ở Tạp chí số này.

Đại hội lần này là dịp để văn nghệ sĩ chúng ta nhìn lại những thành tựu đạt được cũng như những hạn chế, yếu kém trong 5 năm qua, đồng thời đề ra nhiệm vụ, mục tiêu trong nhiệm kỳ tới và bầu ra một Ban Chấp hành có đạo đức, năng lực và uy tín để lãnh đạo, điều hành hoạt động văn học nghệ thuật trong 5 năm tới, hướng đến việc sáng tạo những tác phẩm xứng tầm để đưa vào xét “Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Phạm Văn Đồng” lần thứ nhất và 5 năm kế tiếp. Đây là một giải thưởng văn học chính thức đầu tiên đối với tỉnh nhà. Điều này thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, đồng thời cũng là kết quả của sự ghi nhận về những đóng góp của văn học nghệ thuật trong đời sống chính trị - xã hội của tỉnh nhà, đặc biệt là trong việc xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam trong giai đoạn mới.

Ngày 3 tháng 9 cách đây 58 năm (1960), Bác Hồ đã chỉ huy dàn nhạc hợp xướng bắt nhịp cho quần chúng nhân dân hát bài ca “Kết đoàn” chào mừng kỷ niệm 15 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và Đại hội Đảng lần thứ ba tại vườn Bách Thảo, Hà Nội. Từ năm 2010, ngày 3 tháng 9 hàng năm được chọn làm “Ngày Âm nhạc Việt Nam”. Đây là ngày hội âm nhạc của giới hoạt động âm nhạc Việt Nam trên các lĩnh vực sáng tác, biểu diễn, lý luận, đào tạo và công chúng yêu nhạc cả nước. Cũng là dịp để tôn vinh những tác giả, tác phẩm âm nhạc cùng những giọng ca đi cùng năm tháng, đồng hành cùng lịch sử thăng trầm của dân tộc.

*

Lịch sử văn học nghệ thuật Việt Nam mấy nghìn năm qua đã minh chứng rõ nét văn học nghệ thuật luôn đồng hành cùng đất nước, đau cùng nỗi đau của vận nước lúc nguy nàn, làm thân nô lệ; vui cùng niềm vui của toàn dân tộc lúc thành công, chiến thắng kẻ thù, giành lại hòa bình, độc lập tự do cho dân tộc: Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi/ Chưa xóm mạc đã bắt đầu ngọn gió/ Thổi không yên suốt dọc dài lịch sử/ Qua đất đai và đời sống con người (Lưu Quang Vũ); đất nước đẹp mênh mang/ đất nước thấm tự nhiên đến tận cùng máu thịt/ chỉ riêng cho Người chúng tôi dám chết! (Thanh Thảo)Việt Nam yêu dấu xanh xanh luỹ tre. Suối đổ về sông qua những nương chè. Dòng sông cuốn dồn về biển cả. Lứa thanh niên vui thoả cuộc đời. Mùa xuân tới nguồn sống đang sục sôi. Đất nước tôi Việt Nam sáng ngời (Đỗ Nhuận)Trong niềm tự hào ấy, Đại hội Hội VHNT Quảng Ngãi lần thứ V (nhiệm kỳ 2018-2023) hi vọng sẽ là bước khởi đầu mới mẻ để giới văn nghệ sĩ tỉnh nhà tiếp tục đem tài năng, tâm huyết của mình góp phần cùng toàn quân, toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.

                                                                                                                                                     Sông Trà

 

Các bài khác:
· CHÙM THƠ LÊ THANH HÙNG
· NHỮNG CHUYỆN CƯỚI RA NƯỚC MẮT TRONG HỒI ỨC NGUYỄN ĐÔNG THỨC
· NGUỒN SÁNG VŨ NGỌC PHAN
· CHÙM THƠ MAI THANH TỊNH
· M. TSVETAEVA, HƠI THỞ NGA TRONG TÂM HỒN XA XỨ
· TRANG THƠ TẠP CHÍ SÔNG TRÀ SỐ 73
· NGUYỄN ĐĂNG TRÌNH "HÀNH HƯƠNG VỀ PHÍA NHỚ"
· BÓNG DÁNG THIÊN THẦN TRONG TIỂU THUYẾT CỦA TẠ DUY ANH
· CHÙM THƠ CỦA NHƯ QUỲNH DE PRELLE
· NGUYÊN NGỌC - TỪ GÓC NHÌN LÝ LUẬN VĂN HỌC
· NHỮNG NHÀ VĂN TÀI DANH LỖI HẸN VỚI GIẢI NOBEL VĂN HỌC!
· SỢI BUỒN TRÓI CHẶC CÔ ĐƠN
· CẢM HỨNG CHỦ ĐẠO TRONG THƠ TRẦN NHUẬN MINH
· CHÙM THƠ PHẠM NGỌC THÁI - LÊ ÂN - LÊ THANH HÙNG
· DI TÍCH TUỔI THƠ
· CHÙM THƠ CỦA SƠN CA
· FRANZ SCHUBERT – TRÁI TIM KHÁT KHAO CHÁY BỎNG TÌNH YÊU VÀ MÙA XUÂN
· CHÙM THƠ CỦA TƯƠNG GIANG
· TÁC GIẢ "NHÀ VĂN AN NAM KHỔ NHƯ CHÓ" CUỘC ĐỜI THỰC RA SAO?
· TIẾNG ĐẬP CỬA CỦA SỐ PHẬN

 

  
Gia đình Bích Khê