DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
HỘI THẢO KHOA HỌC: NGUYỄN VỸ - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP

NGUYỄN ĐĂNG LÂM

Nhân kỷ niệm 105 năm ngày sinh của nhà thơ, nhà báo Nguyễn Vỹ- ngày 30/10, tại TP Quảng Ngãi, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh và Viện Văn học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo lần đầu tiên quy mô toàn quốc về “Nguyễn Vỹ - Cuộc đời và sự nghiệp” nhằm góp phần đánh giá một cách khách quan, đúng đắn vị trí, vai trò của Nguyễn Vỹ trong lịch sử văn học và báo chí nước nhà; góp phần làm phong phú thêm truyền thống văn hóa, văn học của quê hương Núi Ấn- Sông Trà với biểu tượng đầy chất thi ca.

Quang cảnh hội thảo.

Tham dự hội thảo có ông Đặng Ngọc Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi; các đồng chí lãnh đạo Sở VH-TT&DL, Sở TT&TT Quảng Ngãi cùng đại diện các Sở, ban ngành của tỉnh, huyện Đức Phổ, xã Phổ Phong- quê hương ông Nguyễn Vỹ; Tham dự Hội thảo còn có PGS.TS Nguyễn Hữu Sơn- Phó viện trưởng Viện Văn học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; PGS.TS Đoàn Lê Giang- Trưởng khoa Văn học và Ngôn ngữ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh. Về phía thân nhân nhà thơ, nhà báo Nguyễn Vỹ có bà Nguyễn Thị Diệu Phương (con gái ông Nghuyễn Vỹ) cùng phu quân ông Coulot về từ nước Cộng hòa Pháp, cùng nhiều cháu gọi bằng cậu, bằng ông về từ TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đà Lạt; Ông Lê Văn Sơn- Chủ tịch Hội VHNT cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ, BCH Hội và gần 100 nhà nghiên cứu văn hóa văn nghệ, sáng tác văn nghệ, nhà báo tại Quảng Ngãi và các nhà nghiên cứu tại trung tâm lớn của cả nước như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Huế, Đà Nẵng, Đà Lạt là nơi ông đã từng sinh sống, sáng tác.

Chân dung nhà thơ- nhà báo Nguyễn Vỹ (1964)

Nguyễn Vỹ (1912-1971) quê ở làng Tân Hội, nay là xã Phổ Phong, huyện Đức Phổ, Quảng Ngãi. Ông là tác giả của hơn 20 đầu sách, gồm thơ, tiểu thuyết, truyện ngắn, biên khảo, luận đề chính trị- luận đề tôn giáo; ký ức văn học…, với những tác phẩm tiêu biểu: “Tập thơ đầu” (thơ song ngữ Việt Pháp, 1934), “Hoang vu” (thơ, 1962), “Buồn muốn khóc lên” (thơ, 1970), các tiểu thuyết “Đứa con hoang”(1936), “Thi sĩ Kì Phong” (1938), “Mồ hôi nước mắt” (1965), “Tuấn, chàng trai nước Việt” (hai tập, in lần đầu năm 1970, sau 1975 nhiều lần tái bản)…, cùng các biên khảo có giá trị “Văn thi sĩ tiền chiến” (1970), “Những người đàn bà lừng danh trong lịch sử” (1970)… Năm 1971, ông mất trong một tai nạn xe hơi tại tỉnh Long An. Với khí chất quyết liệt, yêu ghét rõ ràng của những chàng trai xứ Quảng là có thể hiểu được. Dòng máu của Nguyễn Vỹ - có người cha khảng khái từ chức quan huyện để chống Pháp. Có bác ruột bị Pháp đày ra Côn Đảo suốt 9 năm, người anh con bác ruột là Nguyễn Nghiêm - chiến sĩ cộng sản, Bí thư Tỉnh uỷ đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi cũng bị địch chém đầu tại bến Tam Thương (Trà Khúc) năm 1931 khi mới tròn 27 tuổi ... Nguyễn Vỹ đã viết về quê hương mình: hiền dịu, đa tình nhưng cũng đầy kiệt phách: “Quảng Ngãi - quê hương tôi/ Nhiệm màu guồng xe nước/ Tha thướt chập chùng/ Lên men đồng lúa mướt/… Quảng Ngãi - quê hương tôi/ Dân tình bất ly/ Dân trí bất nhược/ Dân đức bất suy/ Dân tâm bất khuất/ Khí thiêng nung đúc/ Văn chương kiệt phách hào hoa/ Bất chấp cường quyền, uy vũ” (Quảng Ngãi - quê hương tôi).

Phát biểu tại Hội thảo về cuộc đời và sự nghiệp Nhà báo, Nhà văn Nguyễn Vỹ, ông Đăng Ngọc Dũng- Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi nêu rõ: Trong quá trình phát triển của nền văn học hiện đại Việt Nam, Quảng Ngãi rất tự hào là một trong những vùng đất đã sinh ra các nhà thơ nổi tiếng. Chỉ tính riêng trong văn chương thời hiện đại, tên tuổi những nhà thơ, nhà văn Quảng Ngãi cũng đã đi vào lịch sử văn học và để lại những dấu ấn khó phai mờ. Trong văn học trước Cách mạng tháng Tám 1945; Bích Khê, Tế Hanh, Nguyễn Viết Lãm, Nguyễn Vỹ đã trở thành những gương mặt không thể thiếu tên trong tiến trình hiện đại hóa nền thi ca dân tộc. Trong đó, Tế Hanh và Nguyễn Viết Lãm đã bền bỉ đi suốt chặng đường thơ từ trước Cách mạng tháng Tám cho đến khi lìa đời vào những thập niên đầu thế kỷ 21. Bích Khê sáng lóe lên và sừng sững như “một ngọn núi giữa đồng bằng” làm kinh ngạc đến cả ngày nay với bút pháp tượng trưng tiêu biểu cùng tư tưởng cách tân thơ ca mang tính đột phá, mở đường của chặng giữa phong trào Thơ Mới, cho dù nhà thơ “tài hoa bạc mệnh” này đã trút hơi thở cuối cùng khi Cách mạng tháng Tám vừa mới thành công, lúc chỉ mới tròn 30 tuổi (1916-1946). Thời đó, thi đàn Việt Nam cũng xôn xao với tuổi tên Nguyễn Vỹ chính bởi tư tưởng cách tân thơ ca, mang đầy tính dự báo trong tiến trình đổi mới thi ca Việt. Như vậy, có thể nói, ý thức cách tân thơ ca được xem như một gien trội của lịch sử thi ca xứ Quảng.

Nguyễn Vỹ vừa là một một nhà báo, nhà thơ, một nhà văn, mà tên tuổi gắn liền với lịch sử phát triển của thơ ca và báo chí Việt Nam từ những thập niên 30 đến đầu thập niên 70 của thế kỷ trước.

Về thơ ca, ngoài mảng thơ mang tính chính luận chen lẫn giữa sự khí khái với lòng phẩn uất của một người nghệ sĩ sống trong thời kỳ đất nước bị đô hộ, lối thơ thị giác của ông đã từng một thời gây tiếng vang trên thi đàn và đã được nhà phê bình tài năng Hoài Thanh chọn đưa vào cuốn “Thi nhân Việt Nam” nổi tiếng. Và lối thơ ấy âm thầm phát triển cho mãi đến ngày nay, để hòa vào không khí cách tân thơ ca diễn ra trong những năm gần đây của lớp các nhà thơ trẻ sáng tác theo xu hướng “Hậu hiện đại” và “Tân hình thức” trong thơ Việt Nam đương đại.

Về văn xuôi, có thể nói rằng, xưa nay, văn học Quảng Ngãi mạnh về thơ mà yếu về văn xuôi. Nếu chọn một nhà văn thành danh trong lĩnh vực văn xuôi Quảng Ngãi, chỉ có thể là Nguyễn Vỹ bởi ngoài thơ, ông là người viết nhiều thể loại văn xuôi nhất trong các nhà văn Quảng Ngãi với gần 20 tác phẩm đã in, trong đó có đến trên dưới 10 tập Tiểu thuyết, nhiều tạp Văn chính luận và một số tập Sách biên khảo để lại nhiều giá trị như là một “nhân chứng của một thời kỳ” lịch sử, báo chí và văn chương hiện đại Việt Nam.

Riêng về sự nghiệp báo chí, có lẽ đây là mảng quan trọng và thành công nhất của ông cả ở bình diện sáng tác và cả với tư cách là người sáng lập, lãnh đạo, quản lý báo chí. Tại Hội thảo này, chúng ta chưa có điều kiện sưu tập hết các tác phẩm báo chí của Nguyễn Vỹ với rất nhiều bút danh và thể loại báo chí khác nhau. Nhưng những tài liệu còn để lại trong sự nghiệp báo chí của ông cùng những bài viết của các nhà báo, nhà thơ khi ông đột ngột qua đời cũng đã thể hiện được vị trí, vai trò của Nguyễn Vỹ trong lịch sử báo chí Việt Nam.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Ngọc Dũng cho rằng, đây là Hội thảo khoa học đầu tiên về Nguyễn Vỹ được tổ chức, UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng mong rằng, qua Hội thảo này, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu góp phần để làm sáng tỏ và đánh giá đúng vị trí, tài năng của Nguyễn Vỹ ở các lĩnh vực, và tiếp tục hoàn thành một số việc cụ thể như:  Sưu tầm để có thể hệ thống hóa toàn bộ các tác phẩm mà Nguyễn Vỹ đã viết ra và công bố dưới dạng sách in, bài đăng báo; việc sưu tầm nên mở ra đến việc sưu tập toàn bộ các ấn phẩm báo chí mà Nguyễn Vỹ đã có vai trò tổ chức và quản trị các ấn phẩm ấy. Điều tra nghiên cứu về tiểu sử Nguyễn Vỹ: dòng họ, quê hương, người thân sinh; con đường học vấn, vào đời, làm nghề; hoạt động xã hội, hoạt động báo chí, văn học, trứ thuật,… .Bước đầu nêu ra những nhận định cơ bản về tác gia Nguyễn Vỹ: nên gắn tên tuổi ông với những xác định nào: nhà thơ, nhà văn, nhà báo, nhà trứ thuật,...  nên xác định vai trò và mức độ đóng góp của ông ra sao đối với phong trào Thơ mới, đối với sự phát triển nghề làm báo, nghề làm sách ở Việt Nam, nhất là trong giai đoạn đầu của lịch sử báo chí và văn học hiện đại Việt Nam...

Ở Hội thảo này, có một số bài nghiên cứu về Nguyễn Vỹ với tư cách nhà báo qua lịch sử làm báo của ông cũng như những đánh giá về tài năng báo chí của ông một cách khái quát; chưa có điều kiện để sưu tầm toàn bộ các bài báo của ông đã viết và được in ấn trước 1945 ở miền Bắc và sau này ở miền Nam. Nên chăng, Hội Nhà báo tỉnh cần có một Hội thảo riêng về chuyên đề này để khẳng định thêm vị trí, vai trò của Nguyễn Vỹ trong sự nghiệp báo chí nước nhà. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đặng Ngọc Dũng đề nghị Hội VHNT tỉnh, tiếp tục tổ chức sưu tầm để có thể hoàn thành một tập sách về Nguyễn Vỹ đầy đủ nhất trong phạm vi cho phép, mà trước mắt là các tác phẩm thuộc về lĩnh vực văn học.

Ông Lê Văn Sơn- Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Quảng Ngãi cho biết: Các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, các nhà báo cũng đã gửi về Ban tổ chức Hội thảo 36 tham luận của 35 nhà nghiên cứu (29 nhà nghiên cứu ngoài tỉnh, 6 nhà nghiên cứu trong tỉnh), trong đó có 5 tham luận về Cuộc đời- sự nghiệp Nguyễn Vỹ; 8 tham luận về Nguyễn Vỹ- Nhà báo; 12 tham luận về Nguyễn Vỹ- Nhà thơ; 3 tham luận về Nguyễn Vỹ - Nhà văn và 5 tham luận về Nguyễn Vỹ- Nhà lý luận phê bình…

Tại Hội thảo, Ban tổ chức cũng đã dành thời gian cho gần 15 nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà báo trình bày tham luận, đồng thời dành thời gian để các đại biểu phát biểu cảm tưởng, tranh luận, nêu rõ những chứng cứ liên quan đến Nguyễn Vỹ.

Báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, PGS.TS Đoàn Lê Giang- Trưởng khoa Văn học và Ngôn ngữ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Nguyễn Vỹ là một nhà báo, nhà thơ, nhà văn… một gương mặt trí thức tiêu biểu của nước ta từ thập niên 1930- 1970. Cuộc đời của ông không dài nhưng sự nghiệp của ông để lại hết sức phong phú, đa dạng. Hội thảo Nguyễn Vỹ- cuộc đời và sự nghiệp có nhiệm vụ đánh giá những giá trị mà Nguyễn Vỹ để lại: Những gì là giá trị đương thời, những gì là giá trị vượt thời gian, những gì là tiichs cực, đáng được vinh danh, những gì là hạn chế do hoàn cảnh lịch sử cần thông cảm… Chúng ta hy vọng thông qua Hội thảo này mà sự nghiệp của Nguyễn Vỹ được đánh giá đúng mức, tác phẩm của ông được địnhvị trong lịch sử văn học dân tộc, tên tuổi của ông được vinh danh ở ngay quê nhà, nối tiếp truyền thống Núi Ấn- Sông Trà với những danh nhân văn học Trương Đăng Quế, Lê Trung Đình, Bích Khê và nhiều nhà văn, nhà thơ đã được vinh danh khác.

Nhân dịp Hội thảo Ban tổ chức Hội thảo trưng bày 40 bức ảnh về cuộc đời- sự nghiệp nhà thơ, nhà báo Nguyễn Vỹ do gia đình cung cấp.

Sau đây là một số hình ảnh về Hội thảo Nguyễn Vỹ- cuộc đời và sự nghiệp:

 

 Ông Lê Văn Sơn- Chủ tịch Hội VHNT Quảng Ngãi phát biểu khaimacj hội thảo.

Ông Đặng Ngọc Dũng, PCT UBND tỉnh phát biểu tại hội thảo.

 PGS.TS Đoàn Lê Giang- Trưởng khoa Văn học và Ngôn ngữ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh trình bào báo cáo đề dẫn hội thảo.

TS. Trần Hoài Anh, trình bày tham luận tại hội thảo.

GS.TS Nguyễn Phong Nam, trình bày tham luận tại hội thảo.

Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân, trình bày tham luận tại hội thảo

TS Mai Bá Ấn trình bày tham luận tại hội thảo.

Các đại biểu xem phòng trưng bày ảnh Nhà thơ- Nhà báo Nguyễn Vỹ      

Nguồn: vanhien.vn, 30.10.2017

 

Các bài khác:
· NGUYỄN VỸ: TẦM - TÂM - TÀI VÀ TÌNH CỦA NGƯỜI LÀM BÁO
· VỀ CÁI TÔI TRONG THƠ TỪ CÁCH NHÌN PHẬT GIÁO
· CHÙM THƠ NGUYỄN MINH PHÚC
· HÈN ĐẠI NHÂN
· TRONG HỒN NGƯỜI CÒN TIẾNG NÓI NÀO KHÔNG?
· NGUYỄN VỸ: MỘT KỶ NIỆM VỚI NHÀ BÁO HỒNG TIÊU
· HOÀNG HƯNG, NGƯỜI VỀ
· NGUYỄN VỸ
· SỰ IM LẶNG CỦA CHA TÔI, TIẾNG LÒNG THỐT LÊN TỪ BAO DUNG VÀ HÒA HỢP
· VỀ MỘT BÀI TRONG QUYỂN "THI NHÂN VIỆT NAM"
· LỊCH SỬ, VĂN CHƯƠNG VÀ CÕI NGƯỜI
· HOÀNG ĐĂNG KHOA VÀ CUỘC PHIÊU LƯU CỦA NHỮNG CÁCH ĐỌC
· CHÙM THƠ NGUYỄN THANH HẢI
· TÍNH PHI NHÂN MỘT HƯỚNG TIẾP CẬN HIỆN THỰC VÀ CON NGƯỜI TRONG MỘT SỐ TIỂU THUYẾT VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI
· TAO ĐÀN BẠCH NGA CỦA NGUYỄN VỸ
· TÂY TIẾN ĐOÀN BINH KHÔNG MỌC TÓC
· NGUYỄN VỸ VỚI THƠ VÀ BÁO
· CHÙM THƠ LÊ THANH HÙNG
· THÂN OAN CHO DỊCH GIẢ PHAN KHÔI
· "KHẮC KHOẢI LÒNG" THƠ TÔ THÙY YÊN

 

  
Gia đình Bích Khê