DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
NHÀ VĂN- TÁC PHẨM: NHÀ THƠ XUÂN DIỆU

 

Vanvn.net ra mắt trang Nhà văn- Tác phẩm để giới thiệu tiểu sử và tác phẩm của hơn 1000 nhà văn là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam nhằm phục vụ nhu cầu của các nhà văn, các nhà nghiên cứu, các thầy, cô giáo và đông đảo bạn đọc yêu mến văn chương.

                                                                                               Nhà thơ Xuân Diệu (ảnh: Internet)                                   

                                    XUÂN DIỆU

                                     (1917-1985)

Nhà thơ Xuân Diệu tên thật là Ngô Xuân Diệu (còn có bút danh là Trảo Nha), sinh ngày 2-2-1917 tại Bình Định, quê quán làng Trảo Nha, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Hội viên sáng lập Hội Nhà văn VN (1957). Mất ngày 18-12-1985 tại Hà Nội. Xuân Diệu lớn lên ở Quy Nhơn, sau khi đậu tú tài, 1940 làm viên chức ở Mỹ Tho (nay là Tiền Giang).1943 thôi việc ra Hà Nội sống bằng nghề viết văn, là thành viên của Tự Lực Văn Đoàn. 1944 tham gia phong trào Việt Minh. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông hoạt động trong Hội văn hóa cứu quốc, làm thư ký tạp chí Tiền phong. Kháng chiến chống Pháp công tác ở Đài tiếng nói Việt Nam, Hội văn nghệ Việt Nam, làm thư ký tòa soạn tạp chí Văn nghệ, là ủy viên thường vụ, ủy viên chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khóa I, II, III). Đại biểu Quốc hội khóa I, Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm nghệ thuật nước Cộng hòa dân chủ Đức năm 1983.

Tác phẩm chính đã xuất bản: Thơ: Thơ thơ (1938 tái bản nhiều lần); Gửi hương cho gió (1945, 1967); Ngọn Quốc kỳ (1945, 1961); Hội nghị non sông (1946); Dưới sao vàng (1949); Riêng chung (1960); Mũi Cà Mau - Cầm tay (1962); Một khối hồng (1964); Hai đợt sóng (1967); Tôi giàu đôi mắt (1970); Hồn tôi đôi cánh (1976); Thanh ca (1982). Văn xuôi: Phần thông vàng (1939, truyện ngắn); Trường ca (1945, bút ký); Miền Nam nước Việt (1945); Việt Nam nghìn dặm (1946, bút ký); Việt Nam trở dạ (1948, bút ký); Ký sự thăm nước Hung (1956, bút ký); Triều lên (1958, bút ký). Tiểu luận phê bình: Thanh niên với quốc văn (1945); Những bước đường tư tưởng của tôi (1958, hồi ký); Dao có mài mới sắc (1963); Thi hào dân tộc Nguyễn Du (1966); Và cây đời mãi xanh tươi (1971); Lượng thông tin và những kỹ sư tâm hồn ấy (1978); Các nhà thơ cổ điển Việt Nam (2 tập 1981,1982); Công việc làm thơ (1984). Dịch: Thi hào Nadim Hitmet (1962); Vây giữa tình yêu (1968); Những nhà thơ Bungari (1978, 1985); Nhà thơ Nicôla Ghiđen (1982).

Giải thưởng văn học: Giải thưởng văn học Hội văn nghệ Việt Nam 1954-1955 (tập thơ Ngôi sao); Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học ghệ thuật đợt I,1996.

                                        THƠ XUÂN DIỆU

 

NGUYỆT CẦM

Trăng nhập vào đây cung nguyệt lạnh, 
Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần. 
Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm! 
Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân. 

Mây vắng, trời trong, đêm thuỷ tinh; 
Lung linh bóng sáng bỗng rung mình 
Vì nghe nương tử trong câu hát 
Đã chết đêm rằm theo nước xanh. 

Thu lạnh càng thêm nguyệt tỏ ngời, 
Đàn ghê như nước, lạnh, trời ơi... 
Long lanh tiếng sỏi vang vang hận: 
Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người... 

Bốn bề ánh nhạc: biển pha lê. 
Chiếc đảo hồn tôi rợn bốn bề 
Sương bạc làm thinh, khuya nín thở 
Nghe sầu âm nhạc đến sao Khuê.

 

VỘI VÀNG

Tặng Vũ Đình Liên 

Tôi muốn tắt nắng đi 
Cho màu đừng nhạt mất; 
Tôi muốn buộc gió lại 
Cho hương đừng bay đi. 

Của ong bướm này đây tuần trăng mật; 
Này đây hoa của đồng nội xanh rì; 
Này đây lá của cành tơ phơ phất; 
Của yến anh này đây khúc tình si. 
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi; 
Mỗi sáng sớm, thần vui hằng gõ cửa; 
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần; 
Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa: 
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân. 
Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua, 
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già, 
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất. 
Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật, 
Không cho dài thời trẻ của nhân gian, 
Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn, 
Nếu đến nữa không phải rằng gặp lại
Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi, 
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời; 
Mùi tháng, năm đều rớm vị chia phôi, 
Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt... 
Cơn gió xinh thì thào trong lá biếc, 
Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi? 
Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi, 
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa? 
Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa... 

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm, 
Ta muốn ôm 
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn; 
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn, 
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu, 
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều 
Và non nước, và cây, và cỏ rạng, 
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng 
Cho no nê thanh sắc của thời tươi; 
- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

 

ĐÂY MÙA THU TỚI

Tặng Nhất Linh 

Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang, 
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng; 
Đây mùa thu tới - mùa thu tới 
Với áo mơ phai dệt lá vàng. 

Hơn một loài hoa đã rụng cành 
Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh; 
Những luồng run rẩy rung rinh lá... 
Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh. 

Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ... 
Non xa khởi sự nhạt sương mờ... 
Đã nghe rét mướt luồn trong gió... 
Đã vắng người sang những chuyến đò... 

Mây vẩn từng không, chim bay đi, 
Khí trời u uất hận chia ly. 
Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói 
Tựa cửa nhìn xa, nghĩ ngợi gì.

 

VIỄN KHÁCH

Tặng Nguyễn Nhược Pháp 

Đương lúc hoàng hôn xuống, 
Là giờ viễn khách đi. 
Nước đượm màu ly biệt, 
Trời vương hương biệt ly. 

Mây lạc hình xa xôi; 
Gió than niềm trách móc. 
Mây ôi và gió ôi! 
Chớ nên làm họ khóc. 

Mắt nghẹn nhìn thâu dạ; 
Môi khô hết níu lời... 
Chân rời, tay muốn rã... 
Kẻ khuất... kẻ trông vời... 

Hôm nào như hôm qua 
Má kề trên gối sánh? 
Anh đi, đường có hoa... 
Tôi nằm trong tuổi lạnh. 

Buổi chiều ra cửa sổ; 
Bóng chụp cả trời tôi! 
- Ôm mặt khóc rưng rức; 
Ra đi là hết rồi.

 

LỜI KỸ NỮ

Khách ngồi lại cùng em trong chốc nữa; 
Vội vàng chi, trăng sáng quá, khách ơi. 
Đêm nay rằm: yến tiệc sáng trên trời; 
Khách không ở, lòng em cô độc quá. 

Khách ngồi lại cùng em! Đây gối lả, 
Tay em đây, mời khách ngả đầu say; 
Đây rượu nồng. Và hồn của em đây, 
Em cung kính đặt dưới chân hoàng tử. 
Chớ đạp hồn em! 
                       Trăng về viễn xứ 
Đi khoan thai trên ngự đỉnh trời tròn; 
Gió theo trăng từ biển thổi qua non; 
Buồn theo gió lan xa từng thoáng rợn. 
Lòng kỹ nữ cũng sầu như biển lớn, 
Chớ để riêng em phải gặp lòng em; 
Tay ái ân du khách hãy làm rèm, 
Tóc xanh tốt em xin nguyền dệt võng. 

Đẩy hộ hồn em triền miên trên sóng, 
Trôi phiêu lưu không vọng bến hay gành; 
Vì mình em không được quấn chân anh, 
Tóc không phải những dây tình vướng víu. 
Em sợ lắm. Giá băng tràn mọi nẻo, 
Trời đầy trăng lạnh lẽo suốt xương da. 
Người giai nhân: bến đợi dưới cây già; 
Tình du khách: thuyền qua không buộc chặt. 

            * 
Lời kỹ nữ đã vỡ vì nước mắt, 
Cuộc yêu đương gay gắt vì làng chơi. 
Người viễn du lòng bận nhớ xa khơi, 
Gỡ tay vướng để theo lời gió nước. 

            * 
Xao xác tiếng gà. Trăng ngà lạnh buốt. 
Mắt run mờ, kỹ nữ thấy sông trôi. 
Du khách đi. 
- Du khách đã đi rồi.

Hà Nội, 1939 

 

CẢM XÚC

Tặng Thế Lữ 

Làm thi sĩ nghĩa là ru với gió 
Mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây 
Để linh hồn ràng buộc bởi muôn dây 
Hay chia sẻ bởi trăm tình yêu mến 

Đây là quán tha hồ muôn khách đến 
Đây là bình thu hợp trí muôn hương 
Đây là vườn chim nhả hạt mười phương 
Hoa mật ngọt chen giao cùng trái độc... 

Đôi giếng mắt đã chứa trời vạn hộc 
Đôi bờ tai nào ngăn cản thanh âm 
Của vu vơ nghe mãi tiếng kêu thầm... 
Của xanh thẳm thấy luôn màu nói sẽ... 

Tay ấp ngực dò xem triều máu lệ 
Nghìn trái tim mang trong một trái tim 
Để hiểu vào giọng suối với lời chim 
Tiếng mưa khóc, lời reo tia nắng đọng 

Không có cánh nhưng vẫn thèm bay bổng 
Đi trong sân mà nhớ chuyện trên giời 
Trút thời gian trong một phút chơi vơi 
Ngắm phong cảnh giữa hai bè lá cỏ... 

- Tôi chỉ là một cây kim bé nhỏ 
Mà vạn vật là muôn đá nam châm 
Nếu hương đêm say dậy với trăng rằm 
Sao lại trách người thơ tình lơi lả?


 

HUYỀN DIỆU

Này lắng nghe em khúc nhạc thơm 
Say người như rượu tối tân hôn; 
Như hương thấm tận qua xương tuỷ, 
Âm điệu, thần tiên, thấm tận hồn. 

Hãy tự buông cho khúc nhạc hường 
Dẫn vào thế giới của Du Dương 
Ngừng hơi thở lại, xem trong ấy 
Hiển hiện hoa và phảng phất hương... 

Hãy nghe lẫn lộn ghé bên tai 
Giọng suối, lời chim, tiếng khóc người; 
Hãy uống thơ tan trong khúc nhạc 
Ngọt ngào kêu gọi thuở xa khơi. 

Rồi khi khúc nhạc đã ngừng im 
Hãy vẫn ngừng hơi nghe trái tim 
Còn cứ run hoài, như chiếc lá 
Sau khi trận gió đã im lìm.


VÌ SAO

Tặng Đoàn Phú Tứ 

Bữa trước giêng hai dưới nắng đào, 
Nhìn tôi cô muốn hỏi “vì sao?” 
Khi tôi đến kiếm trên môi đẹp 
Một thoáng cười yêu thoả khát khao. 

- Vì sao giáp mặt buổi đầu tiên, 
Tôi đã đày thân giữa xứ phiền, 
Không thể vô tình qua trước cửa, 
Biết rằng gặp gỡ đã vô duyên? - 

Ai đem phân chất một mùi hương 
Hay bản cầm ca! Tôi chỉ thương, 
Chỉ lặng chuồi theo giòng xảm xúc 
Như thuyền ngư phủ lạc trong sương 

Làm sao cắt nghĩa được tình yêu! 
Có nghĩa gì đâu, một buổi chiều 
Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt, 
Bằng mây nhè nhẹ, gió hiu hiu... 

Cô hãy là nơi mấy khóm dừa 
Dầm chân trong nước, đứng say sưa, 
Để tôi là kẻ qua sa mạc 
Tạm lánh hè gay; - thế cũng vừa. 

Rồi một ngày mai tôi sẽ đi. 
Vì sao, ai nỡ bỏ làm chi! 
Tôi khờ khạo lắm, ngu ngơ quá 
Chỉ biết yêu thôi, chẳng hiểu gì.

 

 

BUỒN TRĂNG

Gió sáng bay về, thi sĩ nhớ; 
Thương ai không biết, đứng buồn trăng. 
Huy hoàng trăng rộng, nguy nga gió, 
Xanh biếc trời cao, bạc đất bằng. 

Mây trắng ngang hàng tự thuở xưa, 
Bao giờ viễn vọng đến bây giờ. 
Sao vàng lẻ một, trăng riêng chiếc; 
Đêm ngọc tê ngời men với tơ... 

Khắp biển trời xanh, chẳng bến trời, 
Mắt tìm thêm rợn ánh khơi vơi. 
Trăng ngà lặng lẽ như buông tuyết, 
Trong suốt không gian, tịch mịch đời. 

Gió nọ mà bay lên nguyệt kia, 
Thêm đem sương lạnh xuống đầm đìa. 
Ngẩng đầu ngắm mãi chưa xong nhớ, 
Hoa bưởi thơm rồi: đêm đã khuya.


 

GIỤC GIÃ

Mau với chứ, vội vàng lên với chứ, 
Em, em ơi, tình non đã già rồi; 
Con chim hồng, trái tim nhỏ của tôi, 
Mau với chứ! thời gian không đứng đợi. 
Tình thổi gió, màu yêu lên phấp phới; 
Nhưng đôi ngày, tình mới đã thành xưa. 
Nắng mọc chưa tin, hoa rụng không ngờ, 
Tình yêu đến, tình yêu đi, ai biết! 
Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt; 
Những vườn xưa, nay đoạn tuyệt dấu hài; 
Gấp đi em, anh rất sợ ngày mai; 
Đời trôi chảy, lòng ta không vĩnh viễn. 


Vừa xịch gối chăn, mộng vàng tan biến; 
Dung nhan xê động, sắc đẹp tan tành. 
Vàng son đương lộng lẫy buổi chiều xanh, 
Quay mặt lại: cả lầu chiều đã vỡ. 

Vì chút mây đi, theo làn vút gió. 
Biết thế nào mà chậm rãi, em ơi? 
Sơm nay sương xê xích cả chân trời, 
Giục hồng nhạn thiên đi về cõi Bắc. 
Ai nói trước lòng anh không phản trắc; 
Mà lòng em, sao lại chắc trơ trơ? 
- Hái một mùa hoa lá thuở măng tơ, 
Đốt muôn nến sánh mặt trời chói lói; 
Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối, 
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm. 
Em vui đi, răng nở ánh trăng rằm, 
Anh hút nhuỵ của mỗi giờ tình tự. 
Mau với chứ! Vội vàng lên với chứ! 
Em, em ơi! Tình non sắp già rồi...


 

YÊU

 

Yêu, là chết ở trong lòng một ít, 
Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu? 
Cho rất nhiều, song nhận chẳng bao nhiêu: 
Người ta phụ, hoặc thờ ơ, chẳng biết. 

Phút gần gũi cũng như giờ chia biệt. 
Tưởng trăng tàn, hoa tạ với hồn tiêu, 
Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu! 
- Yêu, là chết ở trong lòng một ít. 

Họ lạc lối giữa u sầu mù mịt, 
Những người si theo dõi dấu chân yêu; 
Và cảnh đời là sa mạc cô liêu. 
Và tình ái là sợi dây vấn vít 
Yêu, là chết ở trong lòng một ít.

Nguồn: vanvn.net 05/7/2016

 

Các bài khác:
· BÁO GIẤY 26 - THƠ TÂN HÌNH THỨC
· CẤU TRÚC NGÔN NGỮ VÀ CẢM GIÁC THẨM MỸ
· LÀ TÔI ĐI DƯỚI CHIỀU MƯA...
· NGUYỄN HUY THIỆP, BỞI NHỮNG TRẢI NGHIỆM RIÊNG KHÁC
· KIÊN GIANG - MỘC MẠC "MỘT SẮC THƠ MIỆT VƯỜN"
· HỮU VIỆT - NGƯỜI CÓ NHIỀU THỨ ĐỂ "CHƠI"
· HAI KHUYNH HƯỚNG THƠ VIỆT TỪ SAU ĐỔI MỚI ĐẾN NAY
· CHÙM THƠ NGUYỄN MINH PHÚC
· CHÙM THƠ MAI BÁ ẤN KỶ NIỆM 40 NĂM TRƯỜNG TÀI CHÍNH - KẾ TOÁN
· CHÙM THƠ CỦA KHUẤT QUANG THẢO
· VIỄN CẢNH HẬU HIỆN ĐẠI (VẤN ĐỀ TRONG NGHỆ THUẬT ĐƯƠNG ĐẠI)
· LƯU TRỌNG LƯ - GÁNH TÌNH TRĨU NẶNG TRÊN VAI
· PHẠM NGỌC THÁI VỚI CHÙM THƠ VIẾT TRONG CHIẾN TRANH
· NGUYỄN DU QUA CẦU DỰ NHƯỢNG VÀ QUA QUÊ CŨ KINH KHA
· NHÀ SỐ 4: MỘT NGƯỜI TRONG MỘT THỜI
· NHÀ VĂN - TÁC PHẨM: NHÀ THƠ HUY CẬN
· THƠ VIỆT NAM 30 NĂM ĐỔI MỚI - NHỮNG ĐÓNG GÓP CHO VĂN HỌC ĐƯƠNG ĐẠI
· TÌM MA PHIÊU DU KÝ
· NHÀ THƠ LẶNG LẼ TÌM TRẦM
· TUYỂN TẬP "40 NĂM VĂN XUÔI QUẢNG NGÃI": MỘT SỰ TRI ÂN

 

  
Gia đình Bích Khê