DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
ANH EM TRONG BÀI THƠ "NGẬM NGÙI"

 

Phm Đc Nhì

Tôi xin bổ tuc vài điểm liên quan tới bài "Ngậm Ngùi" Thơ Huy Cận, Phạm Duy phổ nhạc.

Đây là một vài chi tiết do Cù Huy Cận và Cù Huy Chử (em ruột Huy Cận) kể cho tôi nghe. 
Huy Cận có một căn nhà ở đường Mạc thị Bưởi (lâu quá không nhớ chính xác) hay đường Đinh Công Tráng (cũ) gần Bộ Tư Lệnh Hải Quân. Lâu lâu vào trong Nam công tác ông ta mới vào đây ở. 
Cù Huy Chử ở 1 biệt thự (đường Đoàn Kết) trong làng Đại Học Thủ Đức. Sau trường Trung Học NguyễnHữu Huân (TH Thủ Đức xưa). Nhà này trước đây của ông bà Tiến Sĩ Mai Trần Ngọc Tiếng. (2 vợ chồng đều là Tiến Sĩ. Không con. Có 1 con gái nuôi. Bà Mai Trần Ngọc Tiếng là người phụ nữ VN đầu tiên đứng ra tổ chức hội nghị Giáo Dục Á Châu ở Trường Kỹ Thuật Việt Đức năm 1973. Hàng xóm với bà Bùi thị Lạng: nữ Tiến Sĩ Sinh vật học đầu tiên của VN tốt nghiệp ở Mỹ dạy ĐH Khoa Học).
Quê Huy Cận ở Nghệ An. Ông bố xuất thân là 1 thầy đồ nho hết thời. Tất cả trông nhờ vào sự tần tảo, lam lũ của bà mẹ. Ông Bố là thầy đồ nên suốt đời chẳng làm ăn gì cả. Ăn ở không suốt ngày ngồi gặm cái cán quạt buồm đến nỗi nó vẹt gần như mất cả cán. Nhà lại đông con (hình như là 7 anh chị em).
Huy Cận rất thương cô em gái út. Vì nhà nghèo lại đông con nên ông ta phải ra Huế giúp việc cho một người bà con để được nuôi ăn học. Huy Cận rất thương cô em gái út này.
Ở nhà cô út chỉ quanh quẩn bên cha mẹ. Ngày xưa liên lạc đâu phải dễ dàng. Cô út (khoảng 9,10 tuổi) thì bị đậu mùa rồi qua đời. Nghỉ hè H. Cận về nhà mới biết em út đã mất. 
Ông ra thăm mộ em ở cuối vườn. Nơi đó có trồng mấy cây thông reo. Mắc cở lẫn cỏ dại mọc trùm cả ngôi mộ. 
Chính Huy Cận nói với tôi (khoảng 1991) Còn Cù Huy Chử thì kể chuyện này (khoảng 1990) trước đó.
Bài thơ Ngậm Ngùi chính là bài thơ anh khóc em chứ không phải là bài thơ tình. Xin đừng hiểu lầm.      
Anh Em Trong Ngm Ngùi
Ngm Ngùi do Phm Duy ph nhc t bài thơ cùng tên ca Huy Cn rt được dân min nam và sau này, hi ngoi, ưa thích. C nhc sĩ ln người thưởng ngon đu tưởng rng đó là bài thơ, bn nhc tình; hai k yêu nhau, khi bóng đã xế tà, đang tình t trong mt khu vườn hoang vng. Khi hát, nam ca sĩ thì hát đúng li ca bài thơ, bn nhc, còn n ca sĩ thì t đng hoán chuyn “anh” thành “em” và ngược li.
Đến năm 2006 “trong chương trình âm nhc cui tun ca Đài RFA cũng như chương trình văn hc ngh thut ca Đài RFI, anh Hà Vũ (Cù Huy) khng đnh li, bài thơ Ngm Ngùi được viết cho người em gái rut ca nhà thơ mt khi còn nh, đ tui trăng rm, khi nhà thơ đến thăm m.” (1)
Và tôi đã viết li bình cho đon cui bài thơ:
Cây dài bóng xế ngn ngơ 
Hn anh đã chin my mùa thương đau
Thế ri bóng cây đã dài, tri đã sp ti, ni đau thương trong hn đã chín, trái su đã trĩu nng, thi sĩ vn nán li đ cùng cô em gái “sng” mt gic mơ, mt k nim sau cùng trước khi t giã. Cnh và tình kết hp, quyn ln vi nhau thành mt bc tranh thơ rt bun, rt đp.
Tay anh em hãy ta đu
Cho anh nghe nng trái su rng rơi
Và chàng mơ thy em ta đu lên tay mình như ngày xưa còn bé, mt nhm, gic ng bình yên. Ôi! Đúng lúc y trái su trĩu nng trong hn chàng by lâu bng đt cung rng rơi, biến mt. Người chàng nh nhàng bay bng; hnh phúc p đến choáng ngp tâm hn. (1)
Em đây không phi người yêu mà là “ hn ma bóng quế ” ca đa em gái trong tâm tưởng ca nhà thơ. Cho nên khi n ca sĩ hát mà t đng hoán chuyn gii tính, thay “anh” bng “em” thì … trt lt. Thế mà thnh thong xem TV các cô ca sĩ vn c ung dung “ Tay em anh hãy ta đu”, chng cn biết “ tri trăng mây nước ” gì hết thì qu là đáng … s tht.

 

 

Các bài khác:
· CUỘC ĐỜI YÊU NHƯ VỢ CỦA TA ƠI!
· NGUYỄN CHÍ TRUNG-LÝ TƯỞNG, NHÂN CÁCH, SÁNG TẠO
· "NỖI BUỒN CHIẾN TRANH"-TẦM CAO CỦA VĂN HỌC CHIẾN TRANH PHƯƠNG ĐÔNG
· NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT THƠ VĂN CAO
· MƯA ĐỜI SAU
· NGUYỄN KHẮC PHỤC - BÓNG DÁNG CỦA MỘT NHÀ TRIẾT HỌC
· CHÙM THƠ NGUYỄN MINH PHÚC
· CHÙM THƠ NHIỀU TÁC GIẢ
· LƯU TRỌNG LƯ: THANH KHIẾT MỘT HỒN THƠ
· NGƯỜI "HẲN HOI" TRONG LÀNG THI CA
· HÌNH TƯỢNG TRƯƠNG CHI TRONG CA KHÚC VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
· HOÀNG CẦM - NGHĨ LÚC NẰM IM
· TRANG THƠ NGUYỄN KHOA ĐIỀM
· ĐỔI MỚI THƠ, KHÓ THAY!
· THU BỒN - NHƯ MỘT CÁNH RỪNG NGUYÊN SINH
· TRANG THƠ BÈ BẠN TIỄN TRẦM THỤY DU
· HAI CÂU THƠ VẪN LÀ CỦA XUÂN DIỆU
· SAU LÁ BỒ ĐỀ
· CÂU KIỀU TẶNG TỔNG THỐNG OBAMA
· HOA NÍP ƠI, VỘI THẾ!

 

  
Gia đình Bích Khê